6502 Sayılı Yeni Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun Kapsamında Kentsel Dönüşüm Uygulamasına Bakış


07.11.2013 tarihli 6502 sayılı Yeni Tüketici Kanunu, Kanunun Yürürlük başlıklı 87.maddesi uyarınca 28 Mayıs 2014 itibariyle yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Yasanın 86.maddesi ile birlikte 4077 Sayılı Eski Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun yürürlükten kaldırılmış bulunmaktadır.

Yasanın tanımlar başlıklı 3.maddesinde;


Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,


Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,


Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan ya da yapılması taahhüt edilen mal sağlama dışındaki her türlü tüketici işleminin konusunu,


Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,


Tüketici: Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,


Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi,


İfade etmektedir.

 

Kentsel Dönüşüm 6502 Sayılı Kapsamında Hizmet midir?


Yasanın "hizmet" deyimi ile neyin tanımlanmış olduğu yukarıda belirtilmiştir. Tanıma göre; bir hukuki işlemin hizmet olarak nitelenebilmesi için;

  • Bir ücret veya menfaat karşılığı yapılmış olması veya taahhüt edilmesi,

  • Mal sağlama amacının bulunmaması

  • Tüketici işleminin konusunu teşkil etmesi gereklidir.

Yasal tanıma göre bir hukuki işlemin tüketici işlemi olarak görülebilmesi amacıyla öncelikle tüketici tanımına bakılması gereklidir. Yasaya göre tüketici tanımı için:

 

  • Ticari veya mesleki amaçlarla hareket edilmemiş olunması,

  • Medeni kanun kapsamında gerçek veya tüzel kişiliğe haiz olunması gereklidir.

    Bu bağlamda tüketici işlemi için ise:

  • Hizmet piyasasının var olması,

  • Bir tarafın kamu veya özel sektör de dâhil olmak üzere gerçek veya tüzel kişiliğe haiz olması, bu kişilikçe ticari veya mesleki amaçlarla hareket edilmesi veya bu kişiler adına/namına hareket edilmiş olması,

  • Tüketiciler ile aralarında geçerli bir hukuki sözleşme ve hukuki işlemin kurulmuş olması,

    Gereklidir.

İnceleme konusunu teşkil eden olaya bakıldığında;

  • ABC Mahallesinde idare tarafından ilan edilen riskli alan nedeniyle bir kentsel dönüşüm işlemi yapılacaktır.

  • Kentsel dönüşüm işlemiyle, 6306 sayılı yasa kapsamında alan içerisinde bulunan riskli ve kent tasarımına aykırı nitelikte ki yapıların, risksiz ve kent tasarımına uygun hale getirilmesi amacıyla yeniden imar edilmesi amaçlanmaktadır.

  • Yapılacak yeniden imar işlemi kamu hizmeti niteliğine haizdir.

  • Bu hizmetin 6306 yasadaki anlaşmanın esas olması gerekliliğine binaen idare ile taşınmaz malikleri arasında yapılacak bir akde bağlı olarak verilmesi gerekecektir.

  • Tüketici yasasında tüzel kişilik içerisine kamu tüzel kişilikleri de dâhil edilmiştir.

  • Belediye kamu tüzel kişisidir.

  • Belediyenin bu hizmetinin tüketici işlemi sayılabilmesi için verilecek hizmette ticari amaçlarla hareket etmiş olması gerekecektir.

 Sonuç:

Belediye kentsel dönüşüm işlemini gerçekleştirirken ticari amaçlarla hareket etmemekte ise bir başka ifadeyle sözleşme içerisinde kâr elde etmekten öte kamu hizmetinin gereklerini yerine getirildiğine dair ibareler olur ise, Belediye ile taşınmaz malikleri arasında ki ilişkiye Tüketici Yasasının uygulanamayacağı söylenebilecektir. Ayırt edici unsur hizmetin ticari amaçlarla mı yoksa Kamu Hizmeti amacıyla mı yapılıp yapılmadığıdır.

 

Av.M.Furkan Aktaş